Czym jest EUDR?
EUDR (European Union Deforestation Regulation), czyli Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115, to nowe przepisy Unii Europejskiej mające ograniczyć globalne wylesianie oraz degradację lasów wynikające z produkcji i handlu określonymi surowcami i produktami.
Nowe regulacje nakładają na przedsiębiorców obowiązek wykazania, że produkty wprowadzane na rynek UE lub z niego eksportowane:
- nie pochodzą z terenów objętych wylesianiem po 31 grudnia 2020 r.,
- zostały wyprodukowane zgodnie z prawem kraju pochodzenia,
- przeszły proces należytej staranności (Due Diligence) zakończony złożeniem odpowiedniego oświadczenia.
W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność za udowodnienie zgodności produktów z przepisami została przeniesiona na przedsiębiorców. Samo posiadanie certyfikatów jakości lub deklaracji od dostawców nie będzie wystarczające.
Potrzebujesz wsparcia z EUDR? Skontaktuj się z nami.
Dlaczego powstało rozporządzenie EUDR?
Według Komisji Europejskiej każdego roku na świecie znikają miliony hektarów lasów, głównie pod uprawy rolne oraz hodowlę zwierząt. Unia Europejska, jako jeden z największych importerów surowców takich jak drewno, kakao, kawa czy soja, ma znaczący wpływ na globalne łańcuchy dostaw.
Celem EUDR jest:
- ograniczenie światowego wylesiania,
- ochrona różnorodności biologicznej,
- zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych,
- zwiększenie przejrzystości łańcuchów dostaw,
- promowanie odpowiedzialnej produkcji surowców.
Rozporządzenie zastępuje wcześniejsze przepisy EUTR dotyczące drewna i znacząco rozszerza zakres obowiązków przedsiębiorców.
Kogo dotyczą nowe obowiązki?
Przepisy obejmują zarówno przedsiębiorców mających siedzibę w Unii Europejskiej, jak i firmy spoza UE, które chcą sprzedawać określone produkty na rynku europejskim.
Obowiązki dotyczą przede wszystkim:
- importerów,
- producentów,
- eksporterów,
- dystrybutorów,
- hurtowników,
- części sprzedawców detalicznych.
Nie ma znaczenia, czy firma zatrudnia kilka osób czy jest międzynarodowym koncernem – zakres obowiązków może się różnić, jednak sama konieczność spełnienia wymagań EUDR obejmuje zdecydowaną większość podmiotów uczestniczących w obrocie produktami objętymi rozporządzeniem.
Jakich produktów dotyczy EUDR?
Rozporządzenie obejmuje siedem podstawowych grup surowców oraz wiele produktów wytworzonych z ich wykorzystaniem.
Do najważniejszych należą:
| Surowiec | Przykładowe produkty |
| Drewno | meble, papier, płyty drewniane, sklejka |
| Kawa | kawa ziarnista, mielona, rozpuszczalna |
| Kakao | czekolada, kakao w proszku |
| Soja | ziarno, śruta, oleje |
| Olej palmowy | kosmetyki, żywność, środki czystości |
| Kauczuk | opony, uszczelki, wyroby gumowe |
| Bydło | mięso, skóra, wyroby skórzane |
Szczegółowy wykaz produktów określają odpowiednie kody CN wskazane w rozporządzeniu, dlatego przed rozpoczęciem procesu zgodności przedsiębiorca powinien sprawdzić, czy jego asortyment rzeczywiście podlega EUDR.
Najważniejsze terminy
Po przesunięciu terminów wdrożenia przedsiębiorcy zyskali dodatkowy czas na przygotowanie się do nowych obowiązków.
Aktualnie obowiązują następujące terminy:
Rodzaj przedsiębiorstwa | Termin stosowania EUDR |
Średnie i duże przedsiębiorstwa | 30 grudnia 2026 r. |
Mikro i małe przedsiębiorstwa (w większości przypadków) | 30 czerwca 2027 r. |
Choć obowiązki zaczną obowiązywać dopiero od wskazanych dat, eksperci zgodnie podkreślają, że przygotowania warto rozpocząć znacznie wcześniej. Zebranie pełnej dokumentacji od dostawców, wdrożenie procedur oraz dostosowanie systemów informatycznych może zająć wiele miesięcy.
Jak spełnić wymagania EUDR krok po kroku?
Najważniejszym elementem rozporządzenia jest proces Due Diligence, czyli należytej staranności. To właśnie on pozwala wykazać, że produkt spełnia wszystkie wymagania określone przez przepisy.
Krok 1. Sprawdź, czy Twoje produkty podlegają EUDR
Pierwszym etapem jest identyfikacja produktów znajdujących się w ofercie firmy.
Należy sprawdzić:
- kody CN produktów,
- rodzaj wykorzystywanych surowców,
- kraj pochodzenia,
- miejsce produkcji,
- rolę przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw.
Krok 2. Poznaj cały łańcuch dostaw
Jednym z podstawowych wymagań EUDR jest pełna identyfikowalność produktu.
Przedsiębiorca powinien wiedzieć:
- od kogo kupuje surowiec,
- gdzie został wyprodukowany,
- przez kogo został wyprodukowany,
- przez jakie podmioty przechodził,
- czy istnieje możliwość prześledzenia całej drogi produktu od miejsca produkcji aż do sprzedaży.
Krok 3. Zbierz wymagane informacje
EUDR wymaga zgromadzenia szczegółowych danych dotyczących każdej partii towaru.
Krok 4. Przeprowadź ocenę ryzyka
Po zebraniu wszystkich informacji przedsiębiorca musi ocenić, czy istnieje ryzyko, że produkt:
- pochodzi z terenów objętych wylesianiem,
- został wyprodukowany niezgodnie z lokalnym prawem,
- zawiera niekompletne lub niewiarygodne informacje.
Ocena powinna uwzględniać m.in.:
- kraj pochodzenia,
- wiarygodność dostawcy,
- kompletność dokumentacji,
- złożoność łańcucha dostaw,
- historię wcześniejszej współpracy.
Jeżeli ryzyko nie jest pomijalne, produkt nie może zostać wprowadzony na rynek do czasu zastosowania działań ograniczających ryzyko.
Krok 5. Ogranicz ryzyko
Jeżeli analiza wykaże jakiekolwiek istotne ryzyko, przedsiębiorca powinien podjąć działania naprawcze.
Przykładowo mogą to być:
- pozyskanie dodatkowych dokumentów,
- przeprowadzenie audytu dostawcy,
- weryfikacja danych geolokalizacyjnych,
- analiza zdjęć satelitarnych,
- zmiana dostawcy,
- zlecenie niezależnej kontroli.
Dopiero po obniżeniu ryzyka do poziomu uznawanego za pomijalny możliwe jest przejście do kolejnego etapu procedury.
Krok 6. Złóż oświadczenie Due Diligence Statement
Po zakończeniu procesu należytej staranności przedsiębiorca składa elektroniczne Due Diligence Statement (DDS) w unijnym systemie informatycznym EUDR.
Przygotowanie do EUDR warto rozpocząć już dziś
Choć obowiązki zaczną obowiązywać etapami od końca 2026 roku, wdrożenie EUDR wymaga znacznie więcej niż jednorazowego uzupełnienia dokumentów. W praktyce oznacza konieczność uporządkowania procesów zakupowych, zbudowania systemu identyfikowalności produktów, przeszkolenia pracowników oraz ścisłej współpracy z dostawcami.