Czym jest Digital Product Passport i dlaczego UE go wprowadza

Digital Product Passport, czyli cyfrowy paszport produktu, to jedno z kluczowych narzędzi regulacyjnych, które Unia Europejska wprowadza w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. Jego celem jest zwiększenie przejrzystości rynku, ograniczenie greenwashingu oraz umożliwienie skuteczniejszej kontroli produktów wprowadzanych do obrotu na terenie UE. Choć pojęcie DPP coraz częściej pojawia się w dyskusjach branżowych, wciąż istnieje wiele niejasności dotyczących tego, czym dokładnie jest ten mechanizm i jakie będzie miał konsekwencje dla sprzedawców.

W ujęciu regulacyjnym Digital Product Passport to cyfrowy zapis informacji o produkcie, dostępny m.in. poprzez kod QR, NFC lub inny identyfikator cyfrowy. Paszport ma towarzyszyć produktowi przez cały jego cykl życia – od momentu wprowadzenia na rynek, przez użytkowanie, aż po etap recyklingu lub utylizacji. Należy przy tym podkreślić, że zakres informacji udostępnianych w ramach DPP może różnić się w zależności od odbiorcy – inne dane będą widoczne dla konsumenta, inne dla organów nadzoru czy podmiotów zajmujących się recyklingiem.

Podstawa prawna: rozporządzenie ESPR

Podstawą prawną dla Digital Product Passport jest rozporządzenie Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR), przyjęte jako Rozporządzenie (UE) 2024/1781. Akt ten wszedł w życie 18 lipca 2024 roku i obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.

ESPR nie wprowadza jednak jednego, natychmiastowego obowiązku stosowania DPP dla wszystkich produktów. Rozporządzenie ustanawia ramy prawne, w których Komisja Europejska może, poprzez akty delegowane, określać szczegółowe wymagania dotyczące cyfrowych paszportów dla poszczególnych grup produktowych, w tym zakres danych, sposób ich udostępniania oraz terminy wejścia w życie obowiązków.

Od kiedy DPP będzie obowiązkowy

Wdrożenie Digital Product Passport zostało zaplanowane jako proces etapowy. Lata 2024 i 2025 należy traktować jako okres przygotowawczy, w którym Komisja Europejska opracowała programy prac oraz identyfikuje kategorie produktów o najwyższym priorytecie regulacyjnym.

Zgodnie z aktualnymi planami Komisji Europejskiej, do 19 lipca 2026 roku planowane jest uruchomienie unijnej infrastruktury umożliwiającej funkcjonowanie Digital Product Passport, w tym centralnych rejestrów i standardów technicznych. To rozwiązanie ma stworzyć podstawy do praktycznego egzekwowania nowych obowiązków.

Pierwsze wiążące wymogi dotyczące DPP spodziewane są w latach 2026–2027, natomiast rozszerzanie obowiązku na kolejne grupy produktów ma następować stopniowo w drugiej połowie dekady, z perspektywą objęcia większości produktów fizycznych sprzedawanych w UE do około 2030 roku.

Które produkty obejmie DPP w pierwszej kolejności

Zgodnie z dokumentami programowymi Komisji Europejskiej oraz analizami instytucji branżowych, w pierwszej fazie wdrażania Digital Product Passport mają zostać objęte kategorie produktów uznane za szczególnie istotne z punktu widzenia wpływu środowiskowego oraz gospodarki o obiegu zamkniętym.

Wśród najczęściej wskazywanych grup znajdują się baterie, tekstylia, sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble oraz materace, a także wybrane produkty metalowe, takie jak stal i aluminium. Należy jednak podkreślić, że lista ta nie ma charakteru zamkniętego i może ulec zmianie wraz z publikacją kolejnych aktów delegowanych oraz decyzji wykonawczych Komisji Europejskiej.

Jakie informacje będzie zawierał Digital Product Passport

Digital Product Passport nie będzie uproszczoną etykietą ani pojedynczym dokumentem. Ma on funkcjonować jako ustrukturyzowany cyfrowy rekord produktu, którego zakres będzie uzależniony od kategorii towaru oraz szczegółowych wymogów określonych w aktach wykonawczych.

Co do zasady w paszporcie mają znaleźć się dane umożliwiające identyfikację produktu, informacje o producencie lub importerze, skład materiałowy, dane dotyczące trwałości, naprawialności oraz możliwości recyklingu. W wielu przypadkach DPP będzie także integrował informacje wynikające z innych regulacji unijnych, takich jak rozszerzona odpowiedzialność producenta (EPR), wymogi bezpieczeństwa produktu czy regulacje chemiczne. Istotnym elementem systemu ma być również obowiązek aktualizacji danych w czasie, a nie jednorazowe ich udostępnienie.

Kto ponosi odpowiedzialność za DPP

Odpowiedzialność za przygotowanie, udostępnienie i utrzymanie Digital Product Passport spoczywa na podmiocie wprowadzającym produkt na rynek Unii Europejskiej. W praktyce oznacza to producenta, jeżeli posiada on siedzibę w UE, lub importera w przypadku produktów pochodzących spoza Wspólnoty. W określonych sytuacjach obowiązki te mogą zostać przypisane upoważnionemu przedstawicielowi działającemu w imieniu producenta.

Marketplace’y nie będą odpowiedzialne za tworzenie paszportów produktów, jednak należy oczekiwać, że będą odgrywać istotną rolę w weryfikacji zgodności ofert z nowymi wymogami. Podobnie jak w przypadku EPR czy innych obowiązków regulacyjnych, brak paszportu lub niespójność danych może w przyszłości prowadzić do ograniczenia dostępności produktu w sprzedaży.

Co DPP oznacza dla sprzedawców marketplace

Z perspektywy sprzedawców, w szczególności działających transgranicznie, Digital Product Passport oznacza istotną zmianę w podejściu do zgodności regulacyjnej. Zamiast oświadczeń i dokumentacji funkcjonującej poza samą ofertą sprzedażową, coraz większe znaczenie będą miały dane powiązane bezpośrednio z konkretnym produktem i konkretnym SKU.

Informacje dotyczące materiałów, pochodzenia, rejestracji EPR czy instrukcji recyklingu staną się częścią cyfrowej tożsamości produktu. W dłuższej perspektywie brak spójności danych lub ich niekompletność może przekładać się na realne konsekwencje operacyjne, w tym czasowe lub trwałe ograniczenie sprzedaży.

Podsumowanie: Digital Product Passport jako nowy standard zgodności

Digital Product Passport nie jest koncepcją przyszłości ani projektem pilotażowym, lecz elementem obowiązującego prawa unijnego, którego znaczenie będzie systematycznie rosło w nadchodzących latach. Pierwsze obowiązki praktyczne mają pojawić się od 2026 roku, a do końca dekady DPP ma stać się standardem dla większości produktów fizycznych sprzedawanych na rynku UE.

Dla firm działających w Unii Europejskiej obecny moment jest kluczowy, aby uporządkować dane produktowe i przygotować się na nowy poziom przejrzystości oraz kontroli regulacyjnej, który – podobnie jak EPR – stanie się trwałym elementem prowadzenia sprzedaży.